Zonneschijn, zonnebedden en een verrassend gezondheidseffect

Een epidemiologische studie (Stevenson et al., 2024) onder deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk liet zien dat mensen die meer werden blootgesteld aan ultraviolet (UV-)licht gemiddeld langer leefden dan mensen met een lagere blootstelling aan UV-licht. Die bevinding klinkt misschien verrassend, omdat blootstelling aan UV-licht – een onderdeel van zonlicht – doorgaans wordt gezien als een risicofactor voor de gezondheid. Te veel blootstelling aan UV-straling kan immers het risico op huidkanker verhogen. Deze nieuwe resultaten wijzen echter op een genuanceerder verband tussen UV-licht en gezondheid, vooral in bewolkte landen met relatief weinig zonlicht, zoals het Verenigd Koninkrijk.

Foto door Elizeu Dias op Unsplash 

De bevindingen zijn gebaseerd op gegevens van 395.086 deelnemers uit de UK Biobank-studie. Voor hun onderzoek brachten de onderzoekers UV-blootstelling in kaart aan de hand van twee indirecte maatstaven: (i) gedrag, gemeten via bezoeken aan zonnebanken of solaria, en (ii) meteorologische gegevens over de hoeveelheid zonlicht in de woonomgeving van de deelnemers. Vervolgens werden deze gegevens geanalyseerd in relatie tot sterfte door hart- en vaatziekten, kanker en andere oorzaken.

De belangrijkste bevinding was dat mensen met een hogere blootstelling aan UV-licht een lager algemeen sterfterisico hadden, evenals een lager risico om te overlijden aan hart- en vaatziekten of kanker. Gebruikers van zonnebanken hadden ongeveer 15% minder kans om te overlijden dan niet-gebruikers. Ook mensen die in zonnigere delen van het Verenigd Koninkrijk woonden, hadden lagere sterftecijfers.

In hun publicatie bespreken de auteurs de mogelijke rol van vitamine D, dat in de huid wordt aangemaakt wanneer deze wordt blootgesteld aan UV-B-straling. Daarnaast wordt UV-A-straling genoemd als mogelijke verklaring. UV-A kan de afgifte van stikstofmonoxide (NO) in de huid stimuleren. Stikstofmonoxide zou vervolgens kunnen bijdragen aan de ontspanning van bloedvaten, een lagere bloeddruk en daarmee een betere cardiovasculaire gezondheid.

Belangrijk is dat deze resultaten niet betekenen dat eindeloos zonnen een goed idee is. De onderzoekers merken op dat een hogere blootstelling aan UV-straling mogelijk samenhangt met een groter aantal gevallen van melanoom. De boodschap is dus niet: “Ga massaal in de zon liggen bakken.” Wel suggereren de resultaten dat een te strikte vermijding van zonlicht onbedoelde negatieve gevolgen voor de gezondheid kan hebben. Daarmee verdient dit aspect aandacht in de communicatie over gezondheidsrisico’s die samenhangen met blootstelling aan UV-straling en zonlicht.

Omdat publieke gezondheidsadviezen vaak sterk de nadruk leggen op de gevaren van UV-straling, kan een meer genuanceerde benadering wenselijk zijn. Zoals deze Britse cohortstudie laat zien, is ook de woonomgeving van belang. In landen zoals het Verenigd Koninkrijk is de blootstelling aan zonlicht beperkt en komen lage vitamine D-spiegels relatief vaak voor.

Gebaseerd op onderzoek uit de UK Biobank-cohortstudie:

Stevenson, A. C., Clemens, T., Pairo-Castineira, E., Webb, D. J., Weller, R. B., & Dibben, C. (2024). Higher ultraviolet light exposure is associated with lower mortality: An analysis of data from the UK biobank cohort study. Health and Place, 89. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2024.103328