Goed licht gaat niet alleen over beter zien, maar ook over beter slapen
Wanneer de meeste mensen aan verlichting denken, denken ze aan zien. We doen een lamp aan om een boek te lezen, een werkplek te verlichten of een ruimte gezellig te maken. Al meer dan een eeuw wordt verlichting voornamelijk ontworpen om ons beter te laten zien. Maar de wetenschap heeft aangetoond dat licht veel meer doet dan alleen onze omgeving verlichten.
Het vertelt ons lichaam ook wanneer het tijd is om wakker te zijn en wanneer het zich moet voorbereiden op de slaap.
Met andere woorden: goed licht gaat niet alleen over beter zien, maar ook over beter slapen.
Licht is de krachtigste klok van ons lichaam
Elke cel in je lichaam volgt een ritme van ongeveer 24 uur, ook wel het circadiane ritme genoemd. Dit interne tijdssysteem regelt veel meer dan alleen je slaap. Het beïnvloedt je alertheid, hormoonproductie, lichaamstemperatuur, stofwisseling, spijsvertering en zelfs je stemming en energieniveau.
Om synchroon te blijven lopen met de buitenwereld, is je biologische klok vooral afhankelijk van één signaal: licht.
Elke ochtend vertelt het licht dat je ogen binnenkomt je hersenen dat er een nieuwe dag is begonnen. Naarmate de hoeveelheid daglicht toeneemt, wordt je lichaam alerter.
Wanneer de avond valt en de lichtniveaus afnemen, gebeurt het tegenovergestelde: gedimd licht vertelt je lichaam dat het tijd is om zich voor te bereiden op een goede nachtrust.
Je ogen zien niet alleen, ze vertellen ook hoe laat het is
Jarenlang dachten wetenschappers dat het oog maar één functie had: zien.
Onderzoek van de afgelopen twee decennia heeft aangetoond dat het oog naast zien nog een andere belangrijke functie heeft.
Gespecialiseerde lichtgevoelige cellen in het netvlies, wetenschappelijk bekend als ipRGC’s, meten voortdurend het tijdstip en de spectrale samenstelling van het licht om ons heen. Voor het gemak noemen we deze cellen ‘spheres’. Deze cellen vormen geen beelden. In plaats daarvan sturen ze informatie rechtstreeks naar de centrale biologische klok in de hersenen, waardoor je lichaam onderscheid kan maken tussen dag en nacht.
Elke blik uit het raam, elke wandeling buiten en het soort licht waaraan je ’s avonds wordt blootgesteld, beïnvloeden dit systeem.
Heldere dagen en donkere nachten zorgen voor betere nachten
Gezonde slaap begint bij het licht dat je ogen overdag ontvangen. Veel helder daglicht in de ochtend en gedurende de dag versterkt je biologische klok. Een goed gesynchroniseerde biologische klok maakt het makkelijker om overdag alert en ’s avonds slaperig te worden.
Breng minimaal twee uur per dag door in daglicht of onder elektrische verlichting die op ooghoogte minimaal 500 lux biedt. Houd gedurende de drie uur voor het slapengaan het lichtniveau onder de 10 lux. Houd het lichtniveau ’s nachts onder de 1 lux en vermijd beeldschermen waar mogelijk.
Slaap begint niet pas wanneer je in bed stapt. Het begint bij het licht dat je ogen gedurende de dag ontvangen.
Het moderne leven heeft het natuurlijke ritme omgedraaid
De mens heeft zich ontwikkeld in een omgeving met helder daglicht, geleidelijk donkerder wordende avonden en donkere nachten.
Het moderne leven ziet er vaak heel anders uit. Velen van ons brengen hun dagen binnen door bij relatief weinig licht en komen vervolgens thuis in felverlichte woonkamers met televisies, smartphones en tablets. Vanuit het perspectief van onze biologische klok geeft dit tegenstrijdige signalen.
Onze dagen zijn vaak te donker, terwijl onze avonden te licht zijn. Dit kleinere verschil tussen dag en nacht kan het voor het lichaam moeilijker maken om te herkennen wanneer het wakker moet zijn en wanneer het zich moet voorbereiden op de slaap.
Een sterk circadiaan ritme ontstaat door een duidelijk contrast te creëren: heldere dagen, donkere nachten.
Goed licht betekent het juiste licht op het juiste moment
De voordelen van goed licht en een goed afgestemd circadiaan ritme zijn onder andere: beter slapen, meer energie, een positievere stemming, een betere concentratie en een betere algehele gezondheid.
Ondersteunt deze verlichting de menselijke gezondheid?
Kantoren, scholen, ziekenhuizen, zorginstellingen en ook onze eigen woningen beginnen te erkennen dat verlichting niet alleen het zicht moet ondersteunen, maar ook slaap, welzijn en gezondheid op de lange termijn.
Deze ontwikkeling markeert een nieuw tijdperk in lichtontwerp, waarin de menselijke biologie net zo belangrijk wordt als energie-efficiëntie en esthetiek.
Opmerkingen