Van energiebesparing tot menselijke gezondheid: waarom ‘goed licht’ belangrijker is dan ooit

Een samenvatting van het artikel van Jan Denneman en Dave Hollingsbee, gepubliceerd in Arc, een tijdschrift voor architecten en interieurontwerpers.

Jarenlang heeft de verlichtingsindustrie zich gericht op drie belangrijke doelstellingen: functionaliteit, design en duurzaamheid. We hebben grote vooruitgang geboekt op het gebied van energie-efficiëntie, circulaire productie en slimme lichtregelingen. Maar er is een vierde dimensie die minstens zoveel aandacht verdient: slaap, gezondheid en prestaties van mensen.

Foto door copernico op Unsplash

Een van de meest overtuigende argumenten komt voort uit de zogenaamde ‘3-30-300-regel’. Deze laat zien dat organisaties gemiddeld ongeveer €3 uitgeven aan nutsvoorzieningen, €30 aan ruimte en €300 aan personeel per vierkante voet gebouwoppervlak. Hoewel verlichting vaak wordt beoordeeld op basis van energiebesparing, ligt de grootste financiële impact mogelijk in de invloed ervan op medewerkers. Zelfs een verbetering van slechts 1% in productiviteit of een vermindering van 1% in ziekteverzuim kan jaarlijks honderdduizenden euro’s besparen – aanzienlijk meer dan de gebruikelijke energiekosten van verlichting.

Recente ontdekkingen binnen de chronobiologie ondersteunen deze visie. Onderzoekers hebben aangetoond dat licht veel meer doet dan alleen zicht mogelijk maken: het reguleert onze biologische klok, slaapkwaliteit, alertheid en algehele gezondheid. Door onze moderne leefstijl binnenshuis worden we overdag vaak blootgesteld aan te weinig daglicht en ’s avonds aan te veel kunstlicht. Hierdoor raken onze natuurlijke circadiane ritmes verstoord. Het gevolg kan zijn dat we slechter slapen, ons minder goed kunnen concentreren en minder goed presteren op het werk.

Wij introduceerden het concept van een ‘lichtdieet’, waarbij blootstelling aan licht wordt vergeleken met voeding. Net zoals een gezond voedingspatroon bijdraagt aan fysiek welzijn, spelen de kwaliteit, intensiteit en timing van lichtblootstelling een cruciale rol voor de menselijke gezondheid. Dit betekent dat verlichting niet langer moet worden gezien als achtergrondinfrastructuur, maar als een actieve bijdrage aan welzijn en productiviteit.

Wij pleiten voor meer toegang tot natuurlijk daglicht en voor elektrische verlichting die een gebrek aan daglicht kan compenseren. Daarnaast moedigen wij architecten, ontwerpers, projectontwikkelaars en beleidsmakers aan om verder te kijken dan alleen regelgeving en energieprestaties, en zich te richten op meetbare effecten voor mensen.

Uiteindelijk is de boodschap helder: duurzaamheid gaat niet alleen over het verminderen van energieverbruik. Echt duurzame gebouwen ondersteunen ook de gezondheid, veerkracht en prestaties van de mensen die er gebruik van maken. De uitdaging voor de sector is niet langer de vraag óf gezondere verlichting mogelijk is, maar hoe we samen dit nieuwe hoofdstuk van de verlichtingsindustrie vormgeven.

Lees hier het volledige artikel.