Lumen vs. lux: wat is het verschil?

Wanneer je een lamp koopt of je verdiept in goed licht, ben je waarschijnlijk de termen lumen en lux al eens tegengekomen. Ze klinken vergelijkbaar, maar beschrijven twee heel verschillende dingen.

Het begrijpen van dit verschil is essentieel, vooral als het gaat om licht voor gezondheid en welzijn.

Jan Sleepman

Wat zijn lumen?

Lumen (lm) geeft de totale hoeveelheid licht aan die een lamp produceert. Je kunt lumen zien als de lichtopbrengst van de lichtbron zelf. Hoe hoger het aantal lumen, hoe meer licht de lamp in alle richtingen uitstraalt.

Lumen vertelt je echter niet hoeveel licht je daadwerkelijk bereikt.

Wat is lux?

Lux (lx) meet hoeveel licht – oftewel hoeveel lumen – op een oppervlak valt. Als we kijken naar de gezondheidseffecten van licht, zijn je ogen meestal het ‘oppervlak’ waar het om gaat.

Eén lux is gelijk aan één lumen verspreid over één vierkante meter.

Dit betekent dat lux niet alleen afhangt van de lichtopbrengst van de lamp, maar ook van factoren zoals de afstand tot de lichtbron en de richting van het licht.

Met andere woorden: lux vertelt je hoeveel licht er daadwerkelijk beschikbaar is op de plek waar jij je bevindt.

Waarom lux belangrijker is voor je gezondheid

Voor je biologische klok maakt het niet uit hoeveel lumen een lamp produceert; het gaat erom hoeveel licht je ogen daadwerkelijk bereikt.

Stel je voor dat je onder een zeer felle lamp zit. Als de lamp hoog boven je hangt of het licht niet goed is gericht, bereikt mogelijk maar een beperkte hoeveelheid licht je ogen. Andersom kan er op een bewolkte dag vlak bij een raam duizenden lux aan licht op je ogen vallen, ook al lijkt de lucht helemaal niet zo helder.

Daarom spreken chronobiologen en lichtprofessionals vaak over lux op ooghoogte, in plaats van alleen te kijken naar het aantal lumen dat op de verpakking van een lamp staat.

Een praktisch voorbeeld

Stel je voor dat je een lamp koopt die 2.000 lumen produceert. Als het licht over een grote ruimte wordt verspreid, kan de verlichtingssterkte op je bureau slechts 200 lux zijn. Zet dezelfde lamp dichterbij of richt het licht effectiever, en je bureau kan 500 lux of meer ontvangen.

De lamp is niet veranderd; alleen de hoeveelheid licht die het oppervlak bereikt.