Hoeveel lux heb je eigenlijk nodig?
We hebben het vaak over het krijgen van ‘voldoende licht’ gedurende de dag. Maar wat betekent voldoende eigenlijk? Is het licht in je huis of op kantoor helder genoeg? Is het voldoende om bij een raam te zitten? En heeft iedereen evenveel licht nodig?
Het antwoord hangt af van verschillende factoren, waaronder het tijdstip van de dag, waar het licht wordt gemeten en, heel belangrijk, je leeftijd.
Om te beginnen: wat is lux?
Lux is een maat voor de hoeveelheid licht die op een oppervlak valt. Eén lux is gelijk aan één lumen per vierkante meter. Als we het echter hebben over licht voor je gezondheid en je biologische klok, is de hoeveelheid licht die op je bureau valt niet per se het belangrijkst. Je lichaam reageert op het licht dat je ogen bereikt. Daarom raden we aan om licht verticaal op ooghoogte te meten, in de richting waarin je normaal gesproken kijkt.
Op kantoor kan er bijvoorbeeld 500 lux op een bureau worden gemeten, terwijl de hoeveelheid licht die je ogen daadwerkelijk bereikt aanzienlijk lager kan zijn.
Hoeveel licht heb je overdag nodig?
Als praktische vuistregel geldt dat jongere volwassenen overdag moeten streven naar minimaal 500 lux op ooghoogte. Dat klinkt misschien als veel, zeker in vergelijking met veel binnenomgevingen, maar vergeleken met buiten is dit nog steeds relatief weinig. Zelfs op een bewolkte dag kan de hoeveelheid licht buiten oplopen tot duizenden lux.
Helder licht overdag helpt je biologische klok te vertellen dat het dag is. Dit ondersteunt het dagelijkse ritme dat je alertheid overdag reguleert en je lichaam ’s avonds voorbereidt op de slaap.
Probeer, als dat kan, veel tijd buiten door te brengen en overdag dicht bij een raam te zitten of te werken. Als er niet voldoende daglicht beschikbaar is, gebruik dan elektrische verlichting die voldoende licht op ooghoogte biedt.
Naarmate we ouder worden, hebben we meer licht nodig
Onze behoefte aan licht verandert naarmate we ouder worden. Naarmate het oog ouder wordt, wordt de ooglens minder transparant en wordt de pupil doorgaans kleiner. Hierdoor bereikt minder licht het netvlies. Dit betekent dat een ouder persoon aanzienlijk meer licht nodig kan hebben dan een jonger persoon om een vergelijkbare hoeveelheid licht in het oog te ontvangen.
Als praktische richtlijn geldt dat oudere volwassenen overdag moeten streven naar ongeveer 1.000 lux op ooghoogte. Waar ongeveer 500 lux dus geschikt kan zijn voor een jonger persoon, kan een ouder persoon baat hebben bij ongeveer twee keer zoveel licht.
Dit is extra belangrijk omdat oudere volwassenen vaak meer tijd binnenshuis doorbrengen, waar de lichtniveaus sowieso al veel lager kunnen zijn dan buiten.
Licht binnen is niet hetzelfde als daglicht
Onze waarneming kan misleidend zijn. Een ruimte kan heel licht aanvoelen, terwijl er relatief weinig licht de ogen bereikt. De gebruikelijke verlichting binnenshuis is veel minder helder dan natuurlijk daglicht. Terwijl een binnenruimte misschien een paar honderd lux biedt, kan daglicht buiten gemakkelijk oplopen tot enkele duizenden of zelfs tienduizenden lux.
Dit is een van de redenen waarom alleen het aanzetten van een plafondlamp niet altijd voldoende is.
Kies overdag in de eerste plaats voor daglicht. Ga regelmatig naar buiten, open de gordijnen en ga dicht bij een raam zitten. Als er weinig daglicht beschikbaar is, met name tijdens de donkere wintermaanden, vul dit dan aan met goede elektrische verlichting.
Meer licht overdag, minder in de avond
De juiste hoeveelheid licht draait niet alleen om helderheid. Ook het tijdstip is belangrijk. Overdag heeft je lichaam veel licht nodig. ’s Avonds juist het tegenovergestelde.
Een eenvoudig dagelijks lichtritme kan er zo uitzien:
Jongere volwassenen overdag: streef naar minimaal 500 lux op ooghoogte
Oudere volwassenen overdag: streef naar ongeveer 1.000 lux op ooghoogte
Drie uur voor het slapengaan: houd het lichtniveau onder de 10 lux
Tijdens de nacht: houd het lichtniveau onder de 1 lux en vermijd beeldschermen waar mogelijk
Met andere woorden: heldere dagen en donkere nachten.
Controleer je eigen lichtniveau
Wil je weten hoeveel licht je ogen daadwerkelijk bereikt? Meet het licht dan verticaal op ooghoogte met een luxmeter. Je kunt ook een luxmeter-app op je telefoon gebruiken om een indicatie te krijgen. Houd er wel rekening mee dat smartphone-apps niet altijd nauwkeurig zijn en het lichtniveau soms kunnen overschatten.
Probeer op verschillende plekken te meten: aan je bureau, naast een raam, midden in de kamer en buiten. Het zal je misschien verbazen hoe groot de verschillen zijn.
Opmerkingen