Het verborgen deel van zonlicht: waarom nabij-infrarood licht belangrijk is

Een blog van dr. Aida Farshadi

Miljoenen jaren lang leefden mensen onder het volledige spectrum van zonlicht. Onze fysiologie ontwikkelde zich niet alleen in wisselwerking met zichtbaar licht, maar ook met nabij-infrarood licht (NIR), een onzichtbare golflengte die bijna de helft uitmaakt van de zonne-energie die de aarde bereikt.

Een foto van Todd Rhines op Unsplash

Wat is nabij-infrarood licht en waarom missen we het?

Nabij-infrarood bevindt zich net voorbij het rode uiteinde van het zichtbare spectrum, in het golflengtebereik van 700–1100 nm. In tegenstelling tot kortere golflengten, die stoppen aan het huidoppervlak, dringt NIR enkele centimeters het lichaam binnen en bereikt het spieren, bloedvaten en de mitochondriën in deze diepere weefsels. Je kunt mitochondriën zien als kleine batterijen in onze cellen. Onderzoek toont aan dat NIR-licht helpt deze “batterijen” op te laden, waardoor de cellulaire energieproductie toeneemt en tegelijkertijd de doorbloeding verbetert.

Dit zijn geen exotische laboratoriumeffecten; ze lijken deel uit te maken van de manier waarop ons lichaam geëvolueerd is om met zonlicht om te gaan.

Hier ligt echter de uitdaging: het moderne leven heeft NIR vrijwel uit onze dagelijkse blootstelling aan licht verwijderd. Buiten levert zonlicht een aanzienlijke NIR-bestralingssterkte op onze huid, in de orde van tientallen tot honderden milliwatt per vierkante centimeter. Binnen daarentegen blokkeert architecturaal glas het grootste deel van het zonnespectrum in het NIR-bereik. Gloeilampen en kaarsen zenden weliswaar enig infrarood uit, maar hun intensiteit ligt één tot twee ordes van grootte lager dan die van natuurlijk zonlicht.

Dit is belangrijk omdat de effecten van NIR dosisafhankelijk zijn. Onder een bepaalde drempelwaarde treedt geen betekenisvolle biologische respons op – slechts een verwaarloosbare achtergrondblootstelling. Het is dus niet voldoende dat een lichtbron “een beetje” infrarood bevat; de bestralingssterkte moet in de buurt komen van wat de zon levert. De meeste binnenomgevingen blijven daar ver onder.

Dit gebrek aan NIR kan bijdragen aan veelvoorkomende klachten van het moderne binnenleven: vermoeidheid, slechtere slaap, verminderde alertheid en een tragere herstelcapaciteit. Hoewel definitieve oorzakelijke verbanden nog worden onderzocht, wijst het groeiende bewijs erop dat NIR geen luxe is; het lijkt eerder op een omgevingsfactor die we onbewust uit ons dagelijks leven hebben verwijderd.

Wat kunnen we doen?

De eenvoudigste oplossing blijft: meer tijd buitenshuis doorbrengen. Zelfs op een bewolkte dag levert natuurlijk daglicht veel meer NIR dan welke binnenomgeving dan ook.

Voor degenen die het grootste deel van hun tijd binnen doorbrengen, zou de toekomst speciaal ontworpen NIR-lichtbronnen kunnen brengen: gekalibreerde systemen die dit ontbrekende deel van het zonnespectrum herstellen. Niet om zonlicht te vervangen, maar om terug te brengen wat moderne architectuur heeft weggefilterd.

En er valt nog meer te ontdekken. We weten dat blauw licht ons circadiane systeem synchroniseert, maar in de natuur ontvangen we blauw licht nooit geïsoleerd; het komt altijd samen met het volledige spectrum, inclusief NIR. Begrijpen hoe deze golflengten mogelijk samenwerken, kan nieuwe richtingen openen in onderzoek naar licht en gezondheid.

Goed licht gaat niet alleen over helderheid of kleur. Het gaat om het volledige spectrum, inclusief het deel dat we niet kunnen zien.

Referenties:

1. Hamblin MR. Mechanisms and applications of the anti-inflammatory effects of photobiomodulation. AIMS Biophysics. 2017;4:337–361.

2. Avci P, Gupta A, Sadasivam M, et al. Low-level laser (light) therapy (LLLT) in skin: stimulating, healing, restoring. Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery. 2013;32:41–52.

3. Jeffrey G, et al. LED lighting undermines human visual performance unless supplemented by wider spectra like daylight. Nature Scientific Reports. 2026; 16:3061.